Alle berichten over Vlaamse Nieuwsmedia

Newsroom

  • Europese Gedragscode om strijd tegen desinformatie aan te gaan: voldoende geconcretiseerd?

    Internetplatformen en de advertentie-industrie hebben op 26 september 2018 een zelfregulerende gedragscode bekendgemaakt om op vrijwillige basis nepnieuws en online desinformatie in Europa te bestrijden. De ondertekenaars van deze code erkennen hierbij hun rol om gezamenlijk oplossingen te bieden tegen de blootstelling van grootschalige desinformatie, wat een belangrijke uitdaging is voor Europa. Aangezien de verspreiding van desinformatie via verschillende informatiekanalen gebeurt en gevolgen heeft voor een zeer breed segment van actoren in het ecosysteem, hebben alle betrokken spelers een rol en verantwoordelijkheid bij de bestrijding van desinformatie en dienen zij zich ertoe te verbinden om hun inspanningen te bundelen en te versterken.

    De aanbevelingen uit de gedragscode worden gegroepeerd rond 5 belangrijke actiepunten:

    • het verbeteren van de controle op advertenties teneinde verspreiders van desinformatie te demonetiseren ;
    • het waarborgen van transparantie van politieke en thematische advertenties, zodat gebruikers gesponsorde content kunnen identificeren;
    • het waarborgen van de integriteit van de diensten van platforms, onder meer door valse accounts te identificeren en af te sluiten en passende mechanismen te gebruiken om botgestuurde interacties te signaleren;
    • het voor gebruikers gemakkelijker maken om verschillende nieuwsbronnen te ontdekken die alternatieve standpunten weergeven en er toegang tot te krijgen;
    • De onderzoeksgemeenschap mondiger maken door toegang te verlenen tot de gegevens van platformen die noodzakelijk zijn om voortdurend online desinformatie te monitoren.

    In deze Code of Practice is een breed scala aan policies en maatregelen opgenomen om deze 5 bovenstaande actiepunten te verbeteren, zoals de verplichting tot meer openheid met betrekking tot de oorsprong van de inhoud op platformen en de geldstromen erachter, nepaccounts snel te verwijderen, transparantie over politieke advertenties, advertenties duidelijk te onderscheiden van redactionele inhoud, gebruikers in staat stellen om desinformatie te rapporteren en de zicht- en vindbaarheid van gezaghebbende content te verbeteren. De volledige lijst van aanbevelingen die de ondertekenaars aangaan kan u hier terugvinden.

    Mariya Gabriel, EU-commissaris voor digitale economie en samenleving, verwelkomde dit als een eerste stap in de goede richting, maar dringt er bij de platforms op aan om hun inspanningen ter bestrijding van de verspreiding van desinformatie in de toekomst nog op te voeren. Ze verwacht dan ook dat de maatregelen zo snel mogelijk worden uitgevoerd zodat er tegen eind 2018 meetbare resultaten kunnen worden opgevraagd. De EU-commissaris zal hiervoor de komende weken met de betrokken partijen samenkomen om deze code in werkelijkheid te concretiseren. Bij onvoldoende inspanningen zijn verdere maatregelen, zoals wetgevende initiatieven, niet uitgesloten.

    De Europese Commissie heeft de bestrijding van desinformatie als een belangrijke doelstelling aangegeven omdat het de Europese waarden en democratie dient te beschermen aangezien elke vorm van desinformatie zeer ontwrichtend kan werken in onze samenleving. Bovendien wordt deze gedragscode tegen online desinformatie als een belangrijke stap gezien naar aanleiding van de Europese verkiezingen die zullen plaatsvinden in mei 2019, zodat de campagnes eerlijk en betrouwbaar kunnen verlopen terwijl tegelijkertijd de vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en pluralisme gevrijwaard zullen blijven.

    Om deze doelstelling te verwezenlijken heeft de Europese Commissie op 26 april 2018 reeds opgeroepen om dit maatschappelijk probleem aan te pakken door een multi-stakeholder forum te organiseren en een plan van aanpak in de vorm van een gedragscode op te stellen. Een werkgroep van het multi–stakeholder forum, dat bestaat uit vertegenwoordigers van platformen, vooraanstaande sociale netwerken en adverteerders heeft op 17 juli 2018 een eerste draftversie van de gedragscode voorgesteld met enkele aanbevelingen in, waarna op 26 september 2018 de finale versie werd geïntroduceerd.

    Een Sounding Board van het multi-stakeholder forum (vertegenwoordigers van verenigingen uit de mediasector, maatschappelijke organisaties, fact-checking-organisaties en academici) heeft deze zomer feedback gegeven op de eerste draftversie en heeft haar aanbevelingen tot verbetering overgemaakt. De Sounding Board had toen reeds aangegeven dat de aanbevelingen moesten worden verfijnd door concrete verbintenissen op te leggen en duidelijkheid te verschaffen met betrekking tot welke meetbare verbeteringen door welke partij zal worden doorgevoerd.

    Diezelfde Sounding Board heeft in september een opinie uitgevaardigd waarin zij tot de conclusie komt dat de gedragscode helaas geen gemeenschappelijke aanpak bevat, geen zinvolle verbintenissen en meetbare doelstellingen nastreeft en geen nalevings- of handhavingsinstrumenten oplegt en dus geen mogelijkheid om het implementatieproces te controleren. Ondanks hun vele inspanningen zijn de internetplatformen en advertentie-industrie er niet in geslaagd om een aanvaardbare gedragscode op te stellen waarbij een effectieve en verantwoordelijke zelfregulering wordt nagestreefd. De Sounding Board vraagt aan de Europese Commissie om een permanente evaluatie en nauwgezette monitoring door te voeren zodat de vinger op de pols kan worden gehouden.

    Het is momenteel afwachten tot eind 2018 of en hoe de internetplatformen en advertentie-industrie de gedragscode zullen implementeren en omzetten in concrete acties wanneer de Europese Commissie de eerste meetbare resultaten zal presenteren.